Pan fydda i’n Barod

Beth yw ‘Pan fydda i’n Barod’?

Pan fydda i’n Barod yw pan fydd person ifanc sy’n gadael gofal yn parhau i fyw gyda’u gofalwr maeth ar ôl iddyn nhw gael eu pen-blwydd yn 18 oed. O’r blaen, mae pobl ifanc wedi parhau i fyw gyda’u gofalwr maeth dan drefniant Llety â Chymorth.

Dan y gyfraith newydd yng Nghymru, mae Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Lles (Cymru) 2014 yn dod i rym ar 6 Ebrill 2016. O ganlyniad, bydd gan awdurdodau lleol yng Nghymru ddyletswyddau newydd tuag at bobl ifanc sydd am aros gyda’u gofalwyr maeth dan drefniadau ôl-18 oed. Mae Cyngor Dinas Caerdydd wedi bod yn paratoi ar gyfer y trefniadau hyn ers 2015, er mwyn bod yn barod i’w rhoi ar waith dan y gyfraith newydd.

Mae hwn yn newyddion gwych i bobl ifanc sy’n gallu dewis i aros gyda gofalwr maeth a all fod wedi eu hadnabod ers blynyddoedd. Mae dod yn 18 oed yn gyfnod cyffrous i lawer o bobl ifanc, ond gall rhyddid, annibyniaeth a chyfrifoldebau cynyddol beri gofid, yn enwedig pan fyddant ar fin dod yn oedolyn ifanc.

Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod nad yw pob person ifanc yn barod i adael cartref yn 18 oed. Maen nhw wedi nodi y gallwch barhau â’r trefniant newydd hyd nes y byddwch yn 21 oed, neu’n hirach, os ydych yn cwblhau rhaglen addysg neu hyfforddiant, cyn belled bod y trefniant hwnnw yn parhau i ddiwallu eich anghenion, fel y nodwyd yn eich Cynllun Llwybr.

Pwy sy’n gymwys ar gyfer y cynllun ‘Pan fydda i’n Barod?’

Mae ‘Pan fydda i’n Barod?’ ar gael i bobl ifanc sydd wedi bod mewn gofal am fwy na 13 wythnos ers eu pen-blwydd yn 14 ac sy’n aros yng ngofal yr awdurdod lleol ar ôl eu penblwydd yn 16.  Mae’n rhaid iddynt hefyd fod mewn gofal maeth ar eu penblwydd yn 18 oed.

Mae’n rhaid ei fod er eich lles chi i barhau i fyw gyda’ch gofalwr maeth ac mae’n rhaid i’r gofalwr maeth gytuno â’r cynllun. Mae’n rhaid i’ch gofalwr maeth fod wedi’i gymeradwyo a’i gofrestru gan Asiantaeth Maethu ond gall fod yn ofalwr maeth awdurdod lleol neu’n ofalwr maeth annibynnol sy’n gweithio i asiantaeth.

Ydy ‘Pan fydda i’n Barod’ yn addas i chi a’ch gofalwr?

Mae’n bwysig iawn bod y person ifanc a’r gofalwr maeth yn cytuno â’r bwriad i sefydlu trefniant ‘Pan fydda i’n Barod’. Mae grwpiau ffocws sy’n cynnwys pobl ifanc a gofalwyr maeth yng Nghymru wedi nodi meini prawf llwyddiant fel:

  • Cyfle i archwilio a rhoi cynnig ar bethau mewn amgylchedd diogel.
  • Cymryd camau graddol tuag ag annibyniaeth.
  • Dealltwriaeth glir o’r hyn y gallech ei ddisgwyl pan fyddwch yn byw gyda’ch gilydd a pha gymorth sydd ar gael, yn enwedig cymorth ariannol.
  • Gwybod mai eich cartref chi ydyw a’ch bod yn teimlo eich bod yn aelod o’r teulu.
  • Bod ag uchelgais o ran meithrin ar gyfer byw’n annibynnol a chael mynediad at addysg, cyflogaeth a hyfforddiant.
  • Mae’r gwaith o gynllunio’r llwybr yn dechrau yn 16 oed fel y gall pobl ifanc a gofalwyr symud ymlaen i drefniant ‘Pan fydda i’n Barod’ yn llwyddiannus.

Mae ‘Pan fydda i’n Barod’ yn helpu i sicrhau nad yw eich trefniadau byw yn newid yn ddirybudd oherwydd gall hynny gael effaith negyddol ar eich addysg, cyflogaeth neu hyfforddiant, neu o ran datblygu eich sgiliau i fyw’n annibynnol.

Sut ydych chi’n cael dweud eich dweud o ran eich cynlluniau ar gyfer y dyfodol?

Mae’n bwysig bod y cynlluniau ar gyfer y dyfodol yn cael eu trafod cyn i chi gael eich pen-blwydd yn 16 oed. Gallwch chi a’ch gweithiwr cymdeithasol neu eiriolwr drafod lle rydych yn gweld eich hun yn byw pan fyddwch yn 18 oed. Bydd eich gweithiwr cymdeithasol yn cynnal ‘asesiad o anghenion’ a fydd yn cynnwys y canlyniadau yr ydych yn gobeithio eu cyflawni pan fyddwch yn gadael gofal.

Bydd yr asesiad hwn yn ystyried beth y dylid ei gynnwys yn eich Cynllun Llwybr. Os ydych yn awyddus i aros gyda’ch gofalwyr maeth, yna bydd rhaid nodi hynny yn eich Cynllun Llwybr.

Bydd rhaid trafod ‘Pan fydda i’n Barod’ yn eich adolygiad Plant sy’n Derbyn Gofal wrth i chi nesáu at eich pen-blwydd yn 16 oed, ac mewn cyfarfod â’ch Cydlynydd i sicrhau eich bod chi a’ch gofalwyr yn deall yr hyn sydd i’w ddisgwyl gennych pan fyddwch yn 18 oed. Gall y Cydlynydd roi cyngor a chymorth i chi am drefniadau ymarferol ac ariannol. Bydd angen i adolygiadau pellach ystyried eich dymuniadau hefyd, rhag ofn i’ch amgylchiadau newid, neu eich bod yn newid eich meddwl. Mae’n rhaid i’ch gweithiwr cymdeithasol roi gwybod i chi am ddewisiadau eraill.

Weithiau, nid yw cynllun ‘Pan fydda i’n Barod’ yn bosibl, er enghraifft, efallai na fydd eich gofalwr maeth yn cytuno â’r trefniant oherwydd efallai ei fod am faethu plant bach ac am nad oes ganddo ddigon o le i’ch galluogi i aros ac iddo barhau i Faethu.

Beth yw’r gwahaniaeth rhwng gofal maeth, ‘Pan fydda i’n Barod’ a Llety â Chymorth?

Gofal Maeth

  • Rydych chi dan 18 oed.
  • Rydych chi’n derbyn gofal.
  • Gan eich bod yn derbyn gofal, lleoliad ydyw a reoleiddir gan yr Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol.
  • Mae Awdurdod Lleol yn gwneud taliadau i’ch gofalwr i dalu am gostau bwyd a dillad ar eich cyfer.

Pan fydda i’n Barod

  • Rydych chi dros 18 oed.
  • Rydych yn oedolyn ac wedi gadael gofal.
  • Mae gennych gytundeb trwydded gyda’ch cyn-ofalwr maeth, ac yn drwyddedai gwaharddedig, ond byddwch yn parhau i fyw fel aelod o’u teulu.
  • Efallai eich bod mewn addysg, cyflogaeth neu hyfforddiant.
  • Mae disgwyl i chi gyfrannu tuag at eich costau byw ac efallai y byddwch yn gallu hawlio budd-daliadau.
  • Bydd eich gofalwr ‘Pan fydda i’n Barod’ yn eich helpu i meithrin ar gyfer byw’n annibynnol.

Llety â Chymorth

  • Rydych dros 16 oed a byddwch yn un ai wedi gadael gofal, yn ddigartref neu’n geisydd lloches digwmni.
  • Byddwch yn rhentu ystafell wely mewn tŷ preifat a reolir gan ddarparwr Llety â Chymorth, a bydd disgwyl i chi gyfrannu tuag at eich costau byw, ac efallai y byddwch yn gallu hawlio budd-daliadau.
  • Bydd y darparwr yn rhoi cymorth i chi ac yn eich helpu i ddatblygu eich sgiliau byw.

Beth yw Cytundeb Byw gyda’ch gilydd ‘Pan fydda i'n Barod'?

Bydd Cydlynydd ‘Pan fydda i’n Barod’ yn cydlynu’r gwaith o gwblhau’r cytundeb byw gyda’ch gilydd yn seiliedig ar y canlyniadau yr ydych yn gobeithio eu cyflawni fel y nodwyd yn eich Cynllun Llwybr. Bydd y bobl sydd yn y sefyllfa orau i roi cymorth i chi a’ch gofalwr maeth/gofalwr Pan fydda i’n Barod gyflawni’r canlyniadau hynny yn cymryd rhan hefyd.

Bydd y Cydlynydd yn trefnu cyfarfod Cytundeb Byw gyda’ch gilydd chwe mis cyn eich pen-blwydd yn 18 oed a ddylai eich cynnwys chi, eich gofalwr maeth, ymgynghorydd personol a gweithwyr cymdeithasol perthnasol.

Mae’r cytundeb hwn yn wahanol i’ch Cynllun Llwybr, gan ei fod yn gytundeb rhyngoch chi a’ch gofalwr dan y cynllun ‘Pan fydda i’n Barod’ a bydd yn esbonio’r rolau a ffiniau mewn cysylltiad â byw gyda’ch gilydd.

Beth yw’r cwestiynau y dylech chi a’ch gofalwr eu hystyried wrth gytuno ar sut i fyw gyda’ch gilydd?

  • Beth yw’r canlyniadau yr ydych yn gobeithio eu cyflawni?
  • Pa gymorth fydd eich gofalwr yn ei gael i’ch helpu i gyflawni’r canlyniadau hynny?
  • Beth yw’r disgwyliadau o ran gwaith tŷ, fel defnyddio’r peiriant golchi neu baratoi prydau?
  • Beth yw’r trefniadau pan fydd ffrindiau a phartneriaid yn aros dros nos, neu adegau pan fyddwch chi’n aros allan dros nos?
  • Beth fydd yn digwydd os bydd y gofalwr yn mynd i ffwrdd am ychydig ddiwrnodau – a fyddech chi gallu aros yno o hyd?
  • Beth os oes problemau’n ymwneud â phlant eraill sy’n byw yn y cartref, gan gynnwys plant eraill sy’n cael eu maethu?
  • Beth yw’r cynlluniau ar eich cyfer mewn cysylltiad ag addysg, cyflogaeth neu weithgareddau hyfforddiant?
  • Beth yw’r cynlluniau o ran symud ymlaen, neu os daw’r trefniant i ben yn sydyn?
  • Faint y disgwylir y byddwch yn ei dalu i’ch gofalwr ‘Pan fydda i’n Barod?

Beth ydy Cytundeb Trwydded?

Pan fyddwch yn 18 oed, mae’r sail gyfreithiol i chi’n parhau i fyw yng nghartref eich cyn-ofalwr maeth yn newid, wrth i chi ddod yn ‘drwyddedai gwaharddedig’.

Mae hyn yn golygu eich bod yn lletya yn y cartref, ac yn dechnegol, y gofalwr ‘Pan fydda i’n Barod’ yw eich landlord.

Mae’r cytundeb trwydded yn nodi cyfanswm y costau wythnosol, gan gynnwys y tâl y bydd disgwyl i chi ei dalu i’ch gofalwr.

Fel trwyddedau gwaharddedig, gall y gofalwr ofyn i chi adael yr eiddo, yn enwedig os ydych yn torri amodau’r cytundeb. Mae’n rhaid cyflwyno hysbysiad o fwriad sy’n para 28 diwrnod, oni bai bod problemau difrifol wedi codi a bod rhaid dod â’r cytundeb i ben cyn hynny.

Mae’n rhaid i chi a’ch gofalwr ddeall natur y trefniant newydd, a dylid gofalu nad yw’r agweddau cadarnhaol o fyw gyda’ch cyn-ofalwr maeth yn dioddef yn sgil y trefniadau cyfreithiol ac ariannol a therminoleg newydd.

Pa gymorth fydd ar gael i chi a'ch gofalwr?

Bydd eich gweithiwr cymdeithasol/ymgynghorydd personol yn gyfrifol am sicrhau bod eich Cynllun Llwybr yn adlewyrchu eich cryfderau, anghenion ac uchelgais unigol. Gallant hefyd gydlynu’r gwaith o ddarparu gwasanaethau eraill a sicrhau eich bod yn cael cymorth ariannol i’ch helpu gyda’ch hawliadau.

Bydd eich gofalwr maeth yn cael cymorth gan Gydlynydd y cynllun, a fydd hefyd yn cydgysylltu gyda’ch ymgynghorydd personol. Bydd cyfle i’ch gofalwr gael cyngor arbenigol annibynnol gan Fosterline Cymru neu’r Ganolfan Cyngor ar Bopeth.

Bydd eich gofalwr hefyd yn cael cynnig hyfforddiant ychwanegol o ran paratoi’r person ifanc ar gyfer bod yn oedolyn.

Beth os ydych chi neu eich gofalwr eisiau dod â'r cytundeb i ben?

Gallwch chi neu’ch gofalwr ddod â’r cytundeb i ben drwy gyflwyno hysbysiad o fwriad 28 diwrnod o hyd. Gall yr awdurdod lleol ddod a’r trefniant i ben, os ydyw’n ystyried nad yw’r trefniant yn gyson â’ch lles mwyach.

Beth os ydych chi neu eich gofalwr yn anhapus gyda’r cytundeb?

Os ydych yn anhapus gyda’r cytundeb ‘Pan fydda i’n Barod’ dylech siarad gyda’ch Swyddog Adolygu Annibynnol, a gofyn am adolygiad brys, fel y gellir ystyried eich pryderon. Gallwch ofyn am gymorth gan eiriolwr annibynnol neu aelod o’r teulu neu ffrind.

Os yw eich gofalwr yn anfodlon ar y trefniant, dylent drafod hynny â’r Cydlynydd.

Byddwch chi a’ch gofalwr yn gallu defnyddio Gweithdrefn Gwyno Cyngor Dinas Caerdydd, petaech am wneud cwyn.

© Gofal Maeth Caerdydd - Gwefan wedi'i gynllunio gan Tȋm y We Cyngor Caerdydd

Polisi CwcisPolisi Preifatrwydd